TĘŻYCZKA – CHOROBA AMBITNYCH I ZESTRESOWANYCH

Mówi się, że tężyczka utajona to dolegliwość ludzi ambitnych i zestresowanych. Na ile to prawda? W jaki sposób stres wpływa na tężyczkę? Dlaczego tak trudno ją zdiagnozować? W jaki sposób wapń i magnez wpływają na zaburzenia lękowe?

CZYM JEST TĘŻYCZKA?

Tężyczka (łac. tetania) to ciężka do zdiagnozowania choroba o niespecyficznych objawach, związana z nadmiernym pobudzeniem nerwowo-mięśniowym a także objawami o charakterze psychicznym, takimi jak lęki, zmniejszenie koncentracji czy zaburzenia pamięci. Do jej objawów należy także drętwienie, mrowienie, bolesne skurcze kończyn, klatki piersiowej i twarzy, drgawki a nawet utrata przytomności. Mylona jest często z padaczką.

Ze względu na stale rosnące tempo życia, staje się coraz częstszym schorzeniem w naszym środowisku. Tężyczka może mieć podłoże endokrynologiczne (jawna) lub wiązać się z niedoborem elektrolitów w organizmie człowieka (utajona).

Za wystąpienie tężyczki odpowiadają trzy stany:

HIPOKALCEMIA – obniżone stężenie wapnia we krwi

HIPOMAGNEZEMIA – obniżone stężenie magnezu we krwi

HIPERWENTYLACJA – najczęściej o charakterze psychogennym

 

RODZAJE TĘŻYCZKI

Wyróżnia się dwa rodzaje tężyczki, jawną i utajoną.

Tężyczka jawna:

Przyczyny:

– procesy chorobowe przytarczyc/uszkodzenie ich w czasie operacji (skutek: zaburzenie wydzielania PTH),

– niedoczynność przytarczyc,

– niedobór witaminy D – może chociażby upośledzać wchłanianie wapnia,

– choroby, w których przebiegu stężenia wapnia we krwi znacznie maleje (zespół upośledzonego wchłaniania wapnia w jelitach, ostre zapalenie trzustki)

– stosowanie niektórych leków, które powodują wydalanie wapnia

– wyniszczenie organizmu – alkoholizm, nowotwory

Tężyczka utajona – normokalcemicza, inaczej spazmofilia

– występuje częściej niż jawna

– często związana jest z występowaniem lęku napadowego

– zwykle dotyczy ludzi młodych, do 30 roku życia,

– poziom wapnia we krwi może być prawidłowy,

– obserwujemy niedobory magnezu/potasu.

– do objawów dochodzi pod wpływem konkretnego bodźca np.: hiperwentylacja

Przyczyny:

– niedobór: magnezu, potasu

– zwiększenie pH (spadek zjonizowanego wapnia)

 

OBJAWY TĘŻYCZKI

Objawy tężyczki jawnej są na ogół łatwe do zidentyfikowania. W przypadku tężyczki utajonej (spazmofilia) wykrycie objawów nie jest już takie łatwe. Identyfikuje się je zazwyczaj u pacjentów “zdrowych” lub też pacjentów, u których występują nietypowe dolegliwości różnych narządów. W przeciwieństwie do tężyczki jawnej, tężyczkę utajoną diagnozuje się zazwyczaj przypadkowo. Trudno też wskazać patognomoniczny objaw, który by jednoznacznie wskazywał na tężyczkę utajoną.

Do objawów tężyczki należą:

 

  • Parestezje – mrowienia mięśni
  • Drżenia mięśni
  • Skurcze mięśni
  • Ruchy mimowolne
  • Zaburzenia pamięci
  • Zmniejszona koncentracja
  • Lęki (przy współistniejących chorobach psychicznych lub przy ich braku)
  • Napadowe zasłabnięcia
  • Zacinanie się podczas wypowiedzi
  • Dodatni objaw Trousseau, objaw Chwostka, wygórowane odruchy ścięgniste
  • Rzadziej: bóle głowy, zaburzenia świadomości, światłowstręt, uczucie kołatania serca, utrata napięcia mięśniowego

 

ROZPOZNANIE TĘŻYCZKI

 W rozpoznaniu tężyczki pomaga diagnoza chorób najczęściej z nią współistniejących, takich jak cukrzyca, choroby tarczycy, zaburzenia wchłaniania jelitowego, alergie, nałogi, choroby odkleszczowe czy liczne infekcje. W każym przypadku stwierdzenia objawów nadpobudliwości nerwowo-mięśniowej, pacjenta należy skierować na wykonanie próby tężyczkowej.

 1. próba tężyczkowa (ischemiczna) – badanie EMG

Pomiędzy kciukiem a palcem wskazującym wbijana jest elektroda igłowa. Badający, przez 10 min pompuje opaskę uciskową, następnie zwalnia jej ucisk.  Elektroda rejestruje potencjały charakterystyczne dla tężyczki.

2. badanie laboratoryjne zjonizowanych pierwiastków (Mg, Ca, K)

Dlaczego warto badać zjonizowane pierwiastki?

Wyżej wymienione pierwiastki występują w elementach morfotycznych, dlatego badanie zjonizowanych – czyli wolnych – pierwiastków pozwala na wiarygodny wynik.

Poza magnezem, wapniem i potasem warto zbadać także poziom wit D3, która reguluje gospodarkę wapniowo-fosforanową), PTH.

3. Pozostałe badania:

– dobowe wydzielanie magnezu, wapnia oraz fosforu z moczem.

 

ROLA WAPANIA I WITAMINY D W DIAGNOZIE TĘŻYCZKI

Wapń uczestniczy w przekazywaniu sygnałów nerwowych pomiędzy synapsami. Jeśli tego pierwiastka jest za mało (hipokalcemia), pojawia się stan nadpobudliwości nerwowo – mięśniowej.  Za regulacje gopodarki wapniowo-fosforanowej organizmu, odpowiada wydzielany przez przytarczyce parathormon (PTH). Powoduje on uwalnianie wapnia z kości. Gdy dochodzi do zaburzenia wydzielania tego hormonu (przy niedoczynności przytarczyc), zaburzona zostaje także gospodarkę wapniowa we krwi. Przeciwstawnie do PTH działa kalcytonina, produkowana głównie przez komórki C tarczycy. Do jej zadań należy obniżanie poziomu wapnia (poprzez wiązanie go w kościach i zwiększenie wydalania w nerkach). Stężenie wapnia we krwi powinno wynosić ok. 2,25 – 2,75 mmol/l. Wartość poniżej normy może wskazywać na tężyczkę.

rys. 1 Regulacja stężenia wapnia we krwi

 

ODPOWIEDNIA DIETA KLUCZEM DO SUKCESU

W tężyczce bardzo istotną rolę odgrywa dieta. Przy niedoborze wapnia, warto sięgnąć po produkty bogate w ten pierwiastek. Duża zawartość wapnia występuje w maku, parmezanie czy serze żółtym. Oprócz tych produktów sporą ilość tego pierwiastka zawierają nasiona chia (631 mg/100g).

Warto, aby dieta w tężyczce wywołanej niedoborami wapnia uwzględniała produkty bogate w ten pierwiastek. Największą zawartością wapnia charakteryzują się produkty mleczne oraz napoje roślinne wzbogacane w wapń. W diecie, należy również unikać produktów o wysokiej zawartości fosforanów, które mogą zaburzać proces wchłaniania wapnia, takich jak sery topione, wędliny, pieczywo cukiernicze, napoje typu cola, sery (przede wszystkim parmezan, brie, camembert). Wchłanianie wapnia, hamowane jest także przez kwas szczawiowy (obecny w szczawiu, czy szpinaku), alkohol, czy kwas fitynowy (obecny w zbożach). Kwas fitynowy jest ściśle związany z błonnikiem pokarmowym. Pomimo wielu zalet jakie posiada błonnik, należy uważać na jego ilość. Nadmiar błonnika może wpływać na niedobory wapnia, żelaza, oraz na słabsze wchłanianie tłuszczów.

rys. 2 – Zawartość wapnia w pożywieniu

W diecie tężyczkowej związanej z niedoborami magnezu warto natomiast uwzględnić takie produkty, jak:

 

  • orzechy, nasiona, pestki,
  • pełnoziarniste produkty zbożowe (m.in. mąki z pełnego przemiału, ryż brązowy, kasze, płatki owsiane)
  • nasiona roślin strączkowych,
  • zielone warzywa: szpinak, jarmuż, sałaty, natkę pietruszki,
  • owoce: banany, melony, owoce suszone.

Magnez pełni niezwykle ważną rolę w organizmie człowieka. Jego odpowiednie stężenie wpływa na funkcjonowanie wielu enzymów oraz prawidłowe działanie układu nerwowego, mięśni i serca. Wysoki poziom adrenaliny oraz kortyzolu, może wpłynąć na zmniejszenie zawartości magnezu wewnątrzkomórkowego ( 99 % mg występuje w komórkach). To, wyjaśnia zaburzenia gospodarki magnezowej u osób podatnych na stres.

Równie istotnym składnikiem diety jest witamina D oraz witamina B6, dzięki którym wchłanianie magnezu jest lepsze. Pierwszą z nich, warto suplementować ponieważ, nie jesteśmy jej w stanie sami syntetyzować (znikoma ilość słońca w ciągu roku).

Witaminę B6 możemy przyjmować wraz z pożywieniem. Wysokie jej stężenie znajduje się w kaszach (0 ,67 mg/100g), makreli (0,5 mg/100 g), czy bananach (0,4 mg/100g)

 

ZABURZENIA LĘKOWE – NIEDOBÓR WAPNIA I MAGNEZU

Jednym z objawów niedoboru wapnia i magnezu w organizmie, są zaburzenia lękowe. W przebiegu zaburzeń lękowych może dojść do hiperwentylacji oraz zasadowicy oddechowej. W tych przypadkach obniżone zostaje stężenie wapnia zjonizowanego.

Niedobór magnezu może powodować lęki, napady paniki i depresję. Te z kolei, pogłębiają powstałe już niedobory magnezu prowadząc do powstania mechanizmu błędnego koła.

Ciało człowieka stanowi integralną całość. Przypomina domino. Jeśli przez nieuwagę strącimy jeden kamień, zaczną spadać kolejne. Podobnie jest z naszym zdrowiem, niedobór jednego minerału czy witaminy może spowodować kolejne niedobory. W ten sposób uruchamiają się łańcuchy zdarzeń, prowadzących do powolnej destrukcji naszego organizmu.

rys. 3 – Niedobór wapnia 

Atakowi tężyczki jawnej towarzyszy często niepokój, silny lęk, pobudzenie psychiczne. Chodzi o napady silnego lęku, które nie są związane z jakąś konkretną sytuacją. Podczas napadu, pacjent czuje zagrożenie życia, mimo braku realnego powodu. Oprócz hiperwentylacji i drżenia ciała, chory odczuwa bóle w klatce piersiowej, duszność, przyśpieszenie pracy serca, poci się.

Leczenie w takich sytuacjach, polegać będzie na wdrożeniu terapii psychologicznej, wspomaganej suplementacją odpowiednio dobranej dawki magnezu i witaminy D3. Jeśli takie postępo wanienie przynosi efektów, lekarz może wyjątkowo wprowadzić leki antydepresyjne.

 

Tężyczka nie jest chorobą prostą do zdiagnozowania i wymaga indywidualnego postepowania. Ze względu na podobieństwo objawów, często mylona jest z innymi schorzeniami. Pacjenci z tężyczką często błądzą po gabinetach lekarskich, nie znajdując odpowiedzi na przyczyny swoich dolegliwości. Warto mieć świadomość jej przyczyn i objawów, żeby zareagowac na czas.

 

Autor: Gabriela Zawiślak – studentka WSR

( red. AN)

Źródła

https://podyplomie.pl/neurologia/32557,zaburzenia-gospodarki-magnezowej-i-ich-znaczenie-w-neurologii?page=4

https://www.mp.pl/pacjent/endokrynologia/choroby/168868,tezyczka

https://pulsmedycyny.pl/tezyczka-jawna-i-utajona-objawy-diagnostyka-leczenie-885268

https://emg-neurolog.pl/tezyczka/

https://www.cefarm24.pl/czytelnia/zdrowie/choroby-i-terapie/czym-jest-tezyczka-i-jak-ja-leczyc

Biologia Campbella