ZDROWIE TO COŚ WIĘCEJ NIŻ BRAK CHOROBY

Jeśli jesteś ambitny, wiecznie dyspozycyjny, żyjesz w pośpiechu, mało śpisz, lubisz rywalizację, stawiasz sobie coraz to nowe i nowe wyzwania, to ….jesteś najlepszym kandydatem na zawałowca.

Paradoksalnie dokładnie taki sam opis mogłoby zawierać co drugie ogłoszenie firmy rekrutującej kandydata do pracy.

Współczesny świat stawia coraz to nowe oczekiwania iniesie ze sobą silne obciążenia psychiczne i fizyczne. Nadeszła era Turbo człowieka–istoty wiecznie skutecznej i wiecznie młodej.

Podział na pracę i wypoczynek przestaje obowiązywać. Laptop i Smartfon sprawia, że jesteśmy dostępni przez 24 h na dobę. Na własne życzenie bierzemy udział w wielkim wyścigu. Wygrywają Ci najbardziej dyspozycyjni, aktywni i ambitni. A sukces ma swoją cenę. Poziom stresu rośnie wraz z poziomem wymagań. Frustracja, depresja, agresja, impulsywność, niestabilność emocjonalna, narcyzm, nadmierna kontrola, uzależnienia, otyłość, choroby serca, nadciśnienie, schorzenia kręgosłupa, to już znak rozpoznawczy naszych czasów.

Co nam szkodzi najbardziej

Większość ludzi potrafi jednym tchem wymienić czynniki szkodzące zdrowiu takie jak nieodpowiednia dieta, palenie, alkohol, brak ruchu. Bardziej świadomi przywołują jeszcze zanieczyszczenie środowiska. Tymczasem równie szczególnie niszczący dla naszego zdrowi jest nadmierny stres i napięcie. Przy szacowaniu ryzyka chorób serca i chorób układu nerwowego, to właśnie stres, jest największym atraktorem.Wielu ludzi funkcjonuje poniżej swojego potencjału, w wyniku doświadczenia permanentnego stresu i depresji.

Depresja stała się epidemią 21 wieku. Według szacunków Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) depresja dotyka od 3,8 do nawet 8 proc. populacji. Do końca 2030 roku ma być pierwszą chorobą świata. Choruje na nią 320 milionów ludzi, to jakby chorowała cała Ameryka. W Polsce około 1,5 mln. 

Zdrowie to nie tylko brak choroby

Współczesna medycyna i edukacja dla zdrowia stawia sobie poważne zadania i stoi wobec odpowiedzi na pytanie jakie działania należy podejmować aby realnie  zatrzymać współczesne choroby cywilizacyjne.

Wg WHO zdrowie to coś więcej niż tylko brak choroby. To optymalne funkcjonowanie w sferze psychicznej, fizycznej, społecznej oraz duchowej. Celem współczesnej medycyny jest już nie tylko leczyć i rehabilitować. Równie ważne jest wzmacniać i rozwijać zasoby zdrowotne. (promocja i profilaktyka).

Zasoby zdrowotne to coś co można rozwijać przez całe nasze życie. Należą do nich świadomość zdrowotna, zdrowe nawyki, aktywność fizyczna i psychospołeczną, dobre relacje, i umiejętnośćobchodzenia się w własnymi emocjami. Istnieje coraz więcej praktyk i konkretnych rozwiązań, które służą regulowaniu poziomu stresu. Można go ograniczać za pomocą stosunkowo prostych praktyk i zmiany stylu życia. Także poprzez wyższą świadomość swoich stanów emocjonalnych, przeżyć, nawyków myślowych. To także zadanie jakie stoją przed współczesna edukacją (edukacja dla zdrowia).

Człowiek jest całością

Czy wiesz, że ból pleców sygnalizuje wyczerpanie psychiczne? Czy słyszałaś o cukrzycy wywołanej stresem?  Czy wiedziałeś,że stres uszkadza zdolność do prokreacji u mężczyzn?

Wg holistycznej koncepcji- zdrowie psychiczne jest istotnym elementem zdrowia fizycznego i społecznego. I odwrotnie.

Psychogenna teoria bólu kręgosłupa, zwłaszcza krzyża zawojowała współczesną neurologię. Im większe przygnębienie i frustracja tym bardziej odbijają się to na naszym kręgosłupie. Podobnie jest z systemem odpornościowym.

O wpływie pozytywnych emocji na zdrowie można by napisać książkę.. W bezpośredni sposób wpływają na jakość i długość życia, oraz na konkretne choroby takie jak nadciśnienie, depresja.

Mówiąc o zdrowiu, rzadko zdajemy sobie sprawę, że zdrowie to także dobre relacje. Człowiek jest istotą społeczną.

Z badań wynika, ze izolacja społeczna jest nawet dwukrotnie bardziej niebezpieczna dla zdrowia niż palenie „(Goleman 1997).

Depresja jest choroba myślenia. Ale i ona nie jest zaburzeniem czysto psychicznym, ale chorobą całego organizmu. Towarzyszą jej zaburzenia somatyczne, takie jak zaburzenia snu, apetytu, libido, bóle głowy, kończyn, niska krzepliwość krwi, problemy ze skórą. Praktycznie każdy lęk daje objawy somatyczne. Wg danych National Center for HealthStatistics spożycie antydepresantów.  wzrosło w ostatnich prawie kilkukrotnie. Używki i samo dopalacze stają się problemem cywilizacyjnym, równie groźnym co choroby, które wspomagają.

Psychosomatyka jest faktem

Dzisiaj nikt już nie kwestionuje związków psychiki z ciałem. Holistyczna koncepcja człowiekajako całości, a nie sumy części jest podstawą definiowania zdrowia przez WHO. Nasze emocje wpływają na nasze ciało, nasze ciało, wpływa na nasze samopoczucie.Neurobiologia odkrywa rzeczywiste mechanizmy łączące umysł i ciało.

Z badan wynika, że czynniki psychologiczne pozwalają przewidzieć, którzy pacjenci zachorują ponownie, i jak się będą leczyć. Stan naszego umysłu ma radykalny wpływ, na stan naszego ciała. I odwrotnie.

Napięcia mięśni, migreny, depresja, bóle mięśni, rozstrój żołądka czy nadciśnienie, mają ścisły związek z tym jak myślimy i czego doświadczamy. Jesteśmy niezwykle złożonym, dynamicznym systemem naczyń połączonych, które mają jeden cel – utrzymać nasz organizm w jak najlepszej kondycji psychofizycznej i równowadze. Naszym zaś zadaniem jest tę równowagę utrzymywać.Gdy zaczyna jej brakować, pojawia się choroba. Co ciekawe, sama świadomość tego, że jesteśmy całością, może mieć wpływ na nasze zdrowie. Przeprowadzone przez Matthiasa Fortmanna z Uniwersytetu w Kolonii badania, wykazały, że osoby przekonane o rozdzielności psychiki i ciała, w przeciwieństwie do ludzi postrzegających je jako jedność, częściej sięgają po śmieciowe jedzenie, i rzadziej podejmują aktywność fizyczną.

Nasze ciała przemawiają

Psychosomatyka jest faktem, którego dzisiaj nikt już nie kwestionuje.Jest także jednąz najbardziej interesujących i obiecujących dziedzin medycyny. Nasze ciała przemawiająi dają nam sygnały. Źródłem większości naszych problemów, są niezaspokojone potrzeby. Te prawdziwe a nie pozorne. Żeby odróżnić jedne od drugich potrzebna jest świadomość siebie, i uważność. Dlatego najlepsze co możemy zrobić dla naszego zdrowia to uczyć się je odczytywać.Temu właśnie służy edukacja dla zdrowia, której nadrzędnym celem jest budowanie świadomości zdrowotnej.

Zdrowe nawyki to nie tylko zdrowe jedzenie i aktywność fizyczna.To także uważność, dbanie o własne potrzeby, wypoczynek i sen, aktywności fizyczną, psychiczną,własne pasje, kontakt z naturą i innymi, życie w zgodzie z własnymi wartościami, pełne sensu i zaangażowania. Dobrostan i zadowolenie z naszego życia jest ściśle powiązane ze zdrowiem.

Kult ciała to nie to samo co dbanie o nie

Znakiem naszych czasów jest kult młodości i ciała. Paradoksalnie niewiele ma on wspólnego z autentyczną dbałością o nie. Traktujemy je instrumentalnie,jest raczej przedmiotem aniżeli podmiotem.Ma służyć, zaspokajaniu potrzeb naszego ego, co do młodego i nieskazitelnego wyglądu. Obwiniamy je za nasze życiowe niepowodzenia, zaniedbujemy je, na przemian ze stawianiem mu wygórowanych oczekiwań. To nie może skończyć się dobrze. Czego najlepszym dowodem są współczesne choroby takie jak bulimia, ortoreksja, anoreksja, uzależnienia od diet, opalania, zabiegów medycyny estetycznej, a nawet zdrowego żywienia.

Lalka Barbie – niedościgniony ideał ostatniego stulecia stała sięna długie lata wzorcem dla pokoleń młodych kobiet. Ideał zrodził nierealistyczne oczekiwania w stosunku do własnego wyglądu.

Gdyby przenieść proporcje z Barbie na prawdziwą kobietę, to powinna mieć wymiary 84x46x80 i 175, a połowę długości jej ciała stanowiłyby nogi, na których nie mogłaby ustać o własnych siłach.

Jak dbać o siebie – edukacja dla zdrowia

Niezbędnym elementem edukacji staje się edukacja dla zdrowia. Nauka zdrowych nawyków, w tym także zdrowego myślenia.

Warto uczyćsię od najmłodszych lat naturalności i akceptacji własnego ciała.Kształtować zdrowe nawyki, także poprzez kształtowanie optymistycznego i realistycznego stylu myślenia, oraz odporności psychicznej i mocnych stron. O tym, że to ważne czynniki, niech świadczy fakt, że stały się już w krajach zachodnich elementem diagnozy medycznej. Uczyć się rozpoznawać swoje emocje iwyrażać je w sposób adekwatny do rzeczywistości. Budować zdrowe relacje i optymistyczne i realistyczne nastawienie do siebie i świata. Modyfikować swój styl życia i myślenia, identyfikować obszary do zmiany. Zdrowie to także zdrowe środowisko i ekologia.

Podstawowym wyzwaniem współczesnej nauki i medycyny jest pytanie jak możemy osiągnąć optymalny stan funkcjonowania, rozwijać swój potencjał fizyczny i psychiczny.

Jak realizować nasze cele i ograniczać stres? Jakie praktyki sprzyjają zdrowiu i wzmacniają nas w życiu, a co jest tylko przemijającą modą?

Zdrowie to najlepsza inwestycja na starość, bo na nią pracujemy cale życie. Żyjemy coraz dłużej, co oznacza, że bardzo dojrzały wiek stanie się doświadczeniem każdego z nas. Warto mieć tego świadomość przez całe nasze życie. Wbrew temu co wcześniej sądzono, wiemy dzisiaj, że nasz mózg może się rozwijać do późnej starości (neurogeneza). Neurogenezę  zaś można wzmacniać poprzez aktywność fizyczną i unikanie stresu.

Dbajmy zatem, w swoim najlepszym interesie, o nasze ciała, nasze mózgi i nasze emocje. Ich dobry stan i równowaga decydują o jakości całego naszego życia. I nie bójmy się starości. Może być równie kolorowa, aktywna i pełna sensu jak młodość.

 

autor. Agata Nowińska